กาญจนา (บาลีวันละคำ 5,085)

กาญจนา

หญ้าปากคอกอีกคำหนึ่ง

อ่านว่า กาน-จะ-นา

“กาญจนา” บาลีเป็น “กญฺจน” อ่านว่า กัน-จะ-นะ รากศัพท์มาจาก กญฺจฺ (ธาตุ = รุ่งเรือง) + ยุ ปัจจัย, แปลง ยุ เป็น อน (อะ-นะ) 

: กญฺจฺ + ยุ > อน = กญฺจน แปลตามศัพท์ว่า “วัตถุที่สุกปลั่ง” หมายถึง ทองคำ (gold)

บาลี “กญฺจน” สันสกฤตเป็น “กาญฺจน”

สํสกฤต-ไท-อังกฤษ อภิธาน บอกไว้ดังนี้ –

(สะกดตามต้นฉบับ)

“กาญฺจน : (คำวิเศษณ์) สีทองคำ, มีสีเปนทองคำ; of gold; golden; – (คำนาม) ทองคำ; ทรัพย์; ใยบัว; ต้นดำดง; ดอกไม้อันทรงกลิ่นหอม; ต้นมะเดื่อ; ขมิ้น; สีเหลือง; ผลไม้อันมีเปลือกหุ้มเต็มไปด้วยหนาม; gold; wealth; a filament of the lotus; mountain ebony; a fragrant flower; a fig-tree; turmeric; a yellow pigment; common thorn-apple.”

ในภาษาไทยใช้เป็น “กาญจน-” (มีคำอื่นมาสมาสข้างท้าย) และ “กาญจนา” พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ว่า – 

“กาญจน-, กาญจนา : (คำแบบ) (คำนาม) ทอง. (ส.; ป. กญฺจน).”

หมายเหตุ: “คำแบบ” หมายถึง คำที่ใช้เฉพาะในหนังสือ ไม่ใช่คำพูดทั่วไป 

ขยายความ : 

ในภาษาไทยทั่วไป คำนี้ถ้าใช้เดี่ยวหรืออยู่ท้ายคำ มักจะเป็น “กาญจนา” แต่ถ้ามีคำอื่นมาสมาสข้างท้าย มักจะเป็น “กาญจน-” เช่นจังหวัดกาญจนบุรี ไม่ใช่ กาญจนาบุรี

โปรดสังเกตว่า ในภาษาไทยใช้เป็น “กาญ-” แต่คำนี้บาลีเป็น “กญฺ-” ไม่ใช่ “กาญฺ-” ถ้าไม่ได้เรียนบาลีหรือไม่สังเกตก็จะไม่รู้ นี่เป็นจุดเล็ก ๆ ที่คนทั่วไปมักจะไม่สนใจ

…………..

ดูก่อนภราดา!

: บางเรื่อง แม้ไม่รู้ก็ไม่เสียอะไร

: แต่รู้อะไรเพิ่มขึ้นดีกว่าไม่เสียอะไร

#บาลีวันละคำ (5,085) 

15-5-69 

…………………………….

ดูโพสต์ในเฟซบุ๊กของครูทองย้อย

…………………………….