ดรุณ – ดรุณี (บาลีวันละคำ 3,235)

ดรุณดรุณี

กว่าจะรู้รากศัพท์สองคำนี้ก็แก่ไปตามๆ กัน

อ่านว่า ดะ-รุน ดะ-รุ-นี

(๑) “ดรุณ

บาลีเป็น “ตรุณ” อ่านว่า ตะ-รุ-นะ รากศัพท์มาจาก ตรฺ (ธาตุ = ข้าม) + อุณ ปัจจัย

: ตรฺ + อุณ = ตรุณ (ปุงลิงค์) แปลตามศัพท์ว่า “ผู้ข้ามความเป็นเด็กไป

ตรุณ” ในบาลีใช้ในความหมายดังนี้ –

(1) อ่อน, มีอายุน้อย, หนุ่มสาว (tender, of tender age, young)

(2) ใหม่, ใหม่ ๆ, สด (new, newly, fresh)

(3) หน่อไม้, พืชที่ขึ้นใหม่ ๆ หรือยังอ่อนอยู่ (the shoot of a plant, or a young plant)

บาลี “ตรุณ” ใช้ในภาษาไทยเป็น “ดรุณ” พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ว่า –

ดรุณ : (คำนาม) เด็กรุ่น. (คำวิเศษณ์) หนุ่ม, อ่อน, รุ่น. (ป., ส. ตรุณ).”

(๒) “ดรุณี

บาลีเป็น “ตรุณี” อ่านว่า ตะ-รุ-นี รากศัพท์มาจาก –

(1) ตรฺ (ธาตุ = ข้าม) + ยุ ปัจจัย, แปลง ยุ เป็น อน (อะ-นะ) แล้วแปลง เป็น , แปลง อะ ที่ (ต)-รฺ เป็น อุ (ตรฺ > ตรุ) + อี ปัจจัยเครื่องหมายอิตถีลิงค์

: ตรฺ + ยุ > อน = ตรน > ตรณ > ตรุณ + อี > ตรุณี แปลตามศัพท์ว่า “ผู้ข้ามวัยเด็กไป

(2) ตรฺ (ธาตุ = ข้าม) + อุน ปัจจัย, แปลง เป็น + อี ปัจจัยเครื่องหมายอิตถีลิงค์

: ตรฺ + อุน = ตรุน > ตรุณ + อี > ตรุณี แปลตามศัพท์ว่า “ผู้ข้ามความเป็นเด็กไป

ตรุณี” มีความหมายเหมือน “ตรุณ” เพียงแต่ใช้กับเพศหญิงเท่านั้น

บาลี “ตรุณี” ใช้ในภาษาไทยเป็น “ดรุณี” พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ว่า –

ดรุณี : (คำนาม) เด็กหญิงรุ่น. (คำวิเศษณ์) สาว, อ่อน, รุ่น. (ป., ส. ตรุณี).”

สรุปว่า –

ดรุณ” หมายถึง ผู้ชายวัยรุ่น

ดรุณี” หมายถึง ผู้หญิงวัยรุ่น

คำที่มักพูดกันติดปากก็อย่างเช่น “แรกรุ่นดรุณี” เป็นทั้งคำศัพท์และคำแปลอยู่ในตัว

…………..

ดูก่อนภราดา!

: กว่าจะรู้ว่าวัยหนุ่มสาวอยู่กับเราไม่นาน

: หนุ่มสะคราวสาวสะคราญก็จากเราไปแล้ว

#บาลีวันละคำ (3,235)

21-4-64

ดูโพสต์ในเฟซบุ๊กของครูทองย้อย

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น