นรลักษณ์ (บาลีวันละคำ 5,075)
นรลักษณ์
เครื่องทายทักอนาคตของคน
อ่านว่า นอ-ระ-ลัก
ประกอบด้วยคำว่า นร + ลักษณ์
(๑) “นร”
บาลีอ่านว่า นะ-ระ รากศัพท์มาจาก –
(1) นี (ธาตุ = นำไป) + อร ปัจจัย, “ลบสระหน้า” คือลบ อี ที่ นี (นี > น)
: นี > น + อร = นร แปลตามศัพท์ว่า (1) “ผู้นำไป” (2) “ผู้นำไปสู่ความเป็นใหญ่”
(2) นรฺ (ธาตุ = ไป, เป็นไป; นำไป) + อ (อะ) ปัจจัย
: นรฺ + อ = นร แปลตามศัพท์ว่า (1) “ผู้ดำเนินไปสู่ภพน้อยภพใหญ่” (2) “ผู้อันกรรมของตนนำไป” (3) “ผู้ถูกนำไปตามกรรมของตน”
“นร” (ปุงลิงค์) ความหมายที่เข้าใจกันคือ “คน” (man) (ปกติไม่จำกัดว่าหญิงหรือชาย)
พจนานุกรมบาลี-อังกฤษ ขยายความไว้ว่า in poetry esp. a brave, strong, heroic man (โดยเฉพาะในบทร้อยกรอง หมายถึงคนผู้กล้าหาญ, แข็งแกร่ง, วีรบุรุษ)
ในภาษาไทย พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ดังนี้ –
“นร– : (คำนาม) คน, ชาย, เพศหญิงใช้ว่า นรี หรือ นารี, นิยมใช้เป็นคำหน้าสมาส เช่น นรเทพ นรสิงห์. (ป., ส.).”
(๒) “ลักษณ์”
บาลีเป็น “ลกฺขณ” อ่านว่า ลัก-ขะ-นะ รากศัพท์มาจาก ลกฺขฺ (ธาตุ = กำหนด) + ยุ ปัจจัย, แปลง ยุ เป็น อน (อะ-นะ), แปลง น เป็น ณ
: ลกฺขฺ + ยุ > อน = ลกฺขน > ลกฺขณ แปลตามศัพท์ว่า (1) “สภาวะอันธรรมดากำหนดไว้อย่างนั้นนั่นเอง” (2) “สิ่งเป็นเครื่องอันเขาใช้กำหนดหมาย”
“ลกฺขณ” หมายถึง สัญลักษณ์, เครื่องหมาย, เครื่องหมายที่เด่นหรือลักษณะที่สำคัญ, คุณภาพ (sign, characteristic, mark, a distinguishing mark or salient feature, property, quality)
“ลกฺขณ” ในภาษาไทยใช้อิงสันสกฤตเป็น “ลักษณ”
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ว่า –
“ลักษณ-, ลักษณะ : (คำนาม) สมบัติเฉพาะตัว เช่น น้ำมีลักษณะเป็นของเหลว ลูกบิลเลียดมีลักษณะกลม ลูกเต๋ามีลักษณะเหลี่ยม คนไทยมีลักษณะอ่อนโยน; ประเภท เช่น ใน ๓ ลักษณะ. (ส.; ป. ลกฺขณ).”
นร + ลักษณ์ = นรลักษณ์ แปลว่า “ลักษณะของคน”
คำว่า “นรลักษณ์” ยังไม่ได้เก็บไว้ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554
ขยายความ :
คำว่า “นรลักษณ์” เป็นคำที่ใช้ในทางโหราศาสตร์ เรียกเต็มว่า “นรลักษณศาสตร์”
โปรดสังเกตว่า เมื่อมีคำว่า “ศาสตร์” มาสมาสข้างท้าย –ลักษณ ไม่ต้องมีการันต์ที่ ณ (ถ้ามี คือเขียนผิด)
นรลักษณศาสตร์
ไม่ใช่ นรลักษณ์ศาสตร์
“นรลักษณศาสตร์” อ่านตามหลักการอ่านคำสมาสว่า นอ-ระ-ลัก-สะ-นะ-สาด แปลตามศัพท์ว่า “วิชาว่าด้วยลักษณะของคน” บางทีเรียกกันว่า “ตำรานรลักษณ์”
ข้อมูลภาพรวมโดย AI บอกความหมายของ “นรลักษณศาสตร์” ไว้ดังนี้ –
…………..
นรลักษณ์ศาสตร์ (Physiognomy) หรือโหงวเฮ้ง เป็นศาสตร์โบราณในการสังเกตลักษณะทางกายภาพ พฤติกรรม และอวัยวะต่าง ๆ บนร่างกาย ทั้งใบหน้า ผม มือ และตำแหน่งไฝปาน เพื่อพยากรณ์นิสัยใจคอ วาสนา และโชคลาภดี-ร้ายของบุคคล โดยมุ่งเน้นความสมดุลและความอิ่มเอิบของอวัยวะเพื่อบ่งบอกความเจริญรุ่งเรือง
…………..
ดูก่อนภราดา!
: นรลักษณ์อาจบอกอนาคตของคนได้บ้าง
: แต่กรรมที่สร้างบอกอนาคตของคนได้แน่
#บาลีวันละคำ (5,075)
5-5-69
…………………………….
…………………………….
