ปริปุจฉา (บาลีวันละคำ 5,078)

ปริปุจฉา

การซักรอบสอบถาม

อ่านว่า ปะ-ริ-ปุด-ฉา

แยกศัพท์เป็น ปริ + ปุจฉา

(๑) “ปริ” 

อ่านว่า ปะ-ริ เป็นคำอุปสรรค (คำสำหรับใช้เติมข้างหน้าคำนามหรือคำกริยาที่เป็นรูปคำบาลีหรือสันสกฤตให้มีความหมายแผกเพี้ยนไปจากเดิม หรือมีความหมายตรงข้ามกับความหมายเดิมเป็นต้น และถือเป็นคำเดียวกับคำนามหรือคำกริยานั้น เพราะตามปรกติจะไม่ใช้ตามลำพัง) มีความหมายว่า รอบ, เวียนรอบ; ทั่วไป, เต็มไปหมด, รวมหมด (around, round about; all round, completely, altogether)

(๒) “ปุจฉา” 

เขียนแบบบาลีเป็น “ปุจฺฉา” (มีจุดใต้ จฺ) อ่านว่า ปุด-ฉา รากศัพท์มาจาก ปุจฺฉฺ (ธาตุ = ถาม) + อ (อะ) ปัจจัย + อา ปัจจัยเครื่องหมายอิตถีลิงค์

: ปุจฺฉฺ + อ = ปุจฺฉ + อา = ปุจฺฉา แปลตามศัพท์ว่า “การถาม” “ข้อที่ควรถาม” หมายถึง คำถาม (a question) 

ในภาษาไทย พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ว่า –

“ปุจฉา : (คำกริยา) ถาม เช่น ขอปุจฉาพระคุณเจ้า. (ป.).”

ปริ + ปุจฺฉา = ปริปุจฺฉา แปลตามศัพท์ว่า “ถามรอบ”

พจนานุกรม บาลี-อังกฤษ แปล “ปริปุจฺฉา” ว่า question, interrogation (การถาม, การสอบถาม) 

“ปริปุจฺฉา” ใช้ในภาษาไทยเป็น “ปริปุจฉา” (ไม่มีจุดใต้ จ) 

คำว่า “ปริปุจฉา” ยังไม่ได้เก็บไว้ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554

ขยายความ : 

พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ ของท่าน ป.อ. ปยุตฺโต บอกความหมายของ “ปริปุจฉา” ไว้ดังนี้ –

(ปรับย่อหน้าเพื่อให้อ่านเข้าใจง่าย)

…………..

ปริปุจฉา : การสอบถาม, การซักไซ้, การซักรอบสอบถามให้ได้ความชัดเจน, การค้นคว้า, การสืบค้นหาความรู้; มักมาคู่กับ อุเทศ 

เมื่ออธิบายสั้น ๆ –

อุเทศ ได้แก่ พระบาลีคือพุทธพจน์ ที่ยกขึ้นเป็นบทตั้ง, การบอกพุทธพจน์ 

ปริปุจฉา ได้แก่ อรรถกถา, การเรียนความหมายของพุทธพจน์นั้น;

…………..

แถม :

ข้อมูลภาพรวมโดย AI บอกความหมายของ “ปริปุจฉา” ไว้ดังนี้ –

…………..

ปริปุจฉา (อ่านว่า ปะ-ริ-ปุด-ฉา) เป็นคำศัพท์ทางพุทธศาสนา หมายถึง การสอบถาม การซักไซ้ไล่เลียง การค้นคว้า หรือการปรึกษาหารือเพื่อให้เกิดความชัดเจนในหลักธรรม โดยมักใช้คู่กับ “อุเทศ” (การตั้งประเด็น/บทธรรม) เพื่อให้เกิดการขยายความ อธิบายหลักธรรมอย่างละเอียดจนเกิดปัญญา

…………..

ดูก่อนภราดา!

: หนึ่งนักปราชญ์ราชครูซึ่งรู้หลัก

: อย่าถือศักดิ์สนทนาอัชฌาสัย

: อุตส่าห์ถามตามประสงค์จำนงใน

: จึงจักได้รู้รอบประกอบการ

(เพลงยาวถวายโอวาท ของสุนทรภู่)

#บาลีวันละคำ (5,078) 

8-5-69 

…………………………….

ดูโพสต์ในเฟซบุ๊กของครูทองย้อย

…………………………….