พรหมแดน (บาลีวันละคำ 5,116)

พรหมแดน

ชื่อเฉพาะ

คนละคำกับ พรมแดน

อ่านตามประสงค์ว่า พฺรม-แดน

ประกอบด้วยคำว่า “พรหม” + แดน 

(๑) “พรหม” 

เขียนแบบบาลีเป็น “พฺรหฺม” (โปรดสังเกตว่า เขียนแบบบาลีมีจุดใต้ พ พาน และ ห หีบ) รากศัพท์มาจาก พฺรหฺ (ธาตุ = เจริญ, ประเสริฐ) + ม ปัจจัย 

: พฺรหฺ + ม = พฺรหฺม แปลตามศัพท์ว่า “ผู้เจริญด้วยคุณ” ใช้ในความหมายดังนี้ –

(1) ความดีประเสริฐสุด (the supreme good)

(2) คัมภีร์พระเวท, สูตรลึกลับ, คาถา, คำสวดมนต์ (Vedic text, mystic formula, prayer)

(3) เทพผู้ยิ่งใหญ่ในศาสนาพราหมณ์ ถือกันว่าเป็นผู้สร้างจักรวาล (the god Brahmā chief of the gods, often represented as the creator of the Universe)

(4) เทวดาพวกหนึ่งที่อยู่บนสรวงสวรรค์ชั้นสูงที่เรียกว่า พรหมโลก (a brahma god, a happy & blameless celestial being, an inhabitant of the higher heavens [brahma-loka])

(5) สิ่งศักดิ์สิทธิ์, คนศักดิ์สิทธิ์ (holy, pious, a holy person)

ในแง่ตัวบุคคล คำว่า “พฺรหฺม” หมายถึง –

(1) เทพสูงสุดหรือพระผู้เป็นเจ้าในศาสนาพราหมณ์

(2) เทพในพรหมโลก เป็นผู้ไม่เกี่ยวข้องด้วยกาม มี 2 พวกคือ รูปพรหม มี 16 ชั้น อรูปพรหม มี 4 ชั้น

(3) ผู้ประเสริฐด้วยคุณธรรม 4 ประการ คือ เมตตา (ปรารถนาให้อยู่เป็นปกติสุข) กรุณา (ตั้งใจช่วยเพื่อให้พ้นจากปัญหา) มุทิตา (ยินดีด้วยเมื่อมีสุขสมหวัง) อุเบกขา (วางอารมณ์เป็นกลางเมื่อได้ทำหน้าที่ถูกต้องครบถ้วนแล้ว)

คำว่า “พฺรหฺม” ในบาลีออกเสียงอย่างไร?

ลองออกเสียงว่า พะ-ระ-หะ-มะ ช้า ๆ แล้วค่อย ๆ เร่งให้เร็วขึ้น จะได้เสียงที่ถูกต้องของคำว่า “พฺรหฺม” ในบาลี 

แต่โดยทั่วไป “พฺรหฺม” นักเรียนบาลีในเมืองไทยออกเสียงว่า พฺรม-มะ หรือ พฺรำ-มะ 

ในภาษาไทยใช้เป็น “พรหม” อ่านว่า พฺรม ไม่อ่านว่า พฺรำ 

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ว่า – 

“พรหม, พรหม– : (คำนาม) ชื่อพระเป็นเจ้าผู้สร้างโลกตามศาสนาพราหมณ์, เทพในพรหมโลก จำพวกมีรูป เรียก รูปพรหม มี ๑๖ ชั้น จำพวกไม่มีรูป เรียก อรูปพรหม มี ๔ ชั้น ตามคติพระพุทธศาสนา, ในบทกลอนใช้ว่า พรหมัน พรหมา พรหมาน หรือ พรหมาร ก็มี; ผู้มีพรหมวิหารทั้ง ๔ (เช่น บิดามารดามีพรหมวิหารทั้ง ๔ ต่อบุตร ได้ชื่อว่า เป็นพรหมของบุตร). (ป., ส. พฺรหฺม).”

(๒) “แดน” 

เป็นคำไทย พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ว่า – 

“แดน : (คำนาม) เขต, พื้นที่ที่กำหนดไว้โดยตรงหรือโดยหมายรู้กัน, เช่น ชายแดน ล้ำแดน, ถิ่นที่มีคน สัตว์ หรือสิ่งใดสิ่งหนึ่งประเภทเดียวกันอยู่เป็นจำนวนมาก เช่น แดนผู้ร้าย แดนเสือโคร่ง แดนกล้วยไข่ แดนโลกีย์, โลก เช่น สตรีใดในพิภพจบแดน ไม่มีใครได้แค้นเหมือนอกข้า ด้วยใฝ่รักให้เกินพักตรา จะมีแต่เวทนาเป็นเนืองนิตย์ (อิเหนา).”

พรหม + แดน = พรหมแดน 

ขยายความ : 

คำว่า “พรหมแดน” ในที่นี้เป็นวิสามานยนาม หรือชื่อเฉพาะ (proper name)

“พรหมแดน” ที่เป็นชื่อเฉพาะที่คนไทยที่อยู่ในวงการเพลงลูกทุ่งน่าจะรู้จักกันดี เป็นนามสกุลของนักร้องที่ใช้ชื่อในการร้องเพลงว่า “เพลิน พรหมแดน”

นามสกุล “พรหมแดน” เสียงไปพ้องกับคำว่า “พรมแดน” ที่เป็นคำไทย ซึ่งสะกดเป็น “พรม” ไม่ใช่ “พรหม”

พ-ร-ม = พรม 

ไม่ใช่ พ-ร-ห-ม = พรหม

นามสกุล “พรหมแดน” สะกดเป็น พ-ร-ห-ม = พรหม = พรหมแดน 

ไม่ใช่ พ-ร-ม = พรม = พรมแดน 

คำว่า “พรมแดน” พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ดังนี้ – 

“พรมแดน : (คำนาม) ขีดขั้นเขตแดน, แดนต่อแดน. (ข. พฺรํแฎน).”

เนื่องจากชื่อนักร้อง “เพลิน พรหมแดน” ติดปาก ติดหู ติดตา คนจำนวนมาก เมื่อจะพูดหรือเขียนคำไทยว่า “พรมแดน” อาจมีคนเขียนผิดเป็น “พรหมแดน” เพราะคุ้นกับคำนี้

ในทางกลับกัน คนที่ไม่ได้สังเกตหรือใส่ใจกับชื่อนักร้องท่านนี้ หากมีเหตุจะต้องเขียนถึง ก็อาจมีคนเขียนเป็น “เพลิน พรมแดน” เพราะเข้าใจว่าเป็นคำไทยคำนี้

นี่คือปัญหาที่เกิดจากการตั้งชื่อเฉพาะที่เสียงเหมือนคำสามัญ แต่สะกดต่างจากคำสามัญ

แถม :

วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ที่คำว่า “เพลิน พรหมแดน” (อ่านเมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2569 เวลา 20:30 น.) บอกประวัติสรุปความว่า –

“เพลิน พรหมแดน” มีชื่อจริงว่า “สมส่วน พรหมสว่าง” เกิดเมื่อวันที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2482 ภูมิลำเนาอยู่ที่บ้านกิโลสอง ตำบลอรัญประเทศ อำเภออรัญประเทศ จังหวัดปราจีนบุรี (ปัจจุบันแยกออกมาเป็นจังหวัดสระแก้ว) เมื่อเข้าสู่วงการเพลงจึงใช้ชื่อในการแสดงว่า “เพลิน พรหมแดน” 

(ผู้เขียนบาลีวันละคำเข้าใจว่าที่สะกดนามสกุลเป็น “พรหมแดน” ไม่ใช่ “พรมแดน” ก็เพราะคงคำตามนามสกุลจริงว่า “พรหมสว่าง”)

เพลิน พรหมแดน ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทยลูกทุ่ง) ประจำ พ.ศ. 2555

เสียชีวิตเมื่อวันที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2567 อายุ 85 ปี

…………..

หมายเหตุ :

ที่เอาคำว่า “พรหมแดน” มาเขียนเป็นบาลีวันละคำวันนี้ ไม่มีเหตุเกี่ยวกับวันสำคัญใด ๆ ของนักร้องท่านนี้ทั้งสิ้น เพียงแต่นึกถึงเพลงของนักร้องท่านนี้ที่เคยฟัง แต่ไม่เคยสังเกตว่านามสกุลสะกดอย่างไร เข้าใจเอาเองว่าคงจะเป็น “พรมแดน” ตามคำไทยสามัญคำนั้น เกิดอยากรู้ขึ้นมา จึงไปอ่านตามเว็บไซต์ พบว่าสะกดเป็น “พรหมแดน” ไม่ใช่ “พรมแดน” เหมือนกับที่เข้าใจ 

คงมีคนจำนวนไม่น้อยที่เข้าใจผิดแบบเดียวกับที่ผู้เขียนบาลีวันละคำเข้าใจ จึงถือโอกาสเอามาเขียนเป็นการศึกษาและเตือนสติไปในตัว

…………..

ดูก่อนภราดา!

: ศึกษาคำ จะเห็นความชอบกล

: ศึกษาคน จะเห็นความแยบยลของกรรม

#บาลีวันละคำ (5,116) 

15-6-69 

…………………………….

ดูโพสต์ในเฟซบุ๊กของครูทองย้อย

…………………………….