นาวิกโยธิน [2] (บาลีวันละคำ 4,901)
นาวิกโยธิน [2]
“เป็น นย. ซักครั้งไซร้ จักฝังหฤทัยจนวายปราณ”
(once a marine always a marine)
อ่านว่า นา-วิก-กะ-โย-ทิน
ประกอบด้วยคำว่า นาวิก + โยธิน
(๑) “นาวิก”
ภาษาไทยอ่านว่า นา-วิก รูปคำเดิมมาจาก นาวา + อิก ปัจจัย
(ก) “นาวา” อ่านว่า นา-วา รากศัพท์มาจาก –
(1) นุ (ธาตุ = ชมเชย, สรรเสริญ) + ณ ปัจจัย, ลบ ณ, แผลง อุ ที่ นุ เป็น โอ แล้วแปลง โอ เป็น อาว (อา-วะ) (นุ > โน > นาว) + อา ปัจจัยเครื่องหมายอิตถีลิงค์
: นุ + ณ = นุณ > นุ > โน > นาว + อา = นาวา แปลตามศัพท์ว่า “พาหนะอันผู้คนชมเชย”
(2) นี (ธาตุ = นำไป) + ณ ปัจจัย, ลบ ณ, แผลง อี ที่ นี เป็น เอ แล้วแปลง เอ เป็น อาว (อา-วะ) (นี > เน > นาว) + อา ปัจจัยเครื่องหมายอิตถีลิงค์
: นี + ณ = นีณ > นี > เน > นาว + อา = นาวา แปลตามศัพท์ว่า “พาหนะที่นำจากฝั่งไปสู่ฝั่ง”
“นาวา” ในบาลีเป็นคำที่เราคุ้นกันดี แปลว่า เรือ
ในภาษาไทย พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 เก็บคำว่า “นาวา” ไว้ 2 คำ บอกไว้ดังนี้ –
(1) นาวา ๑ : (คำนาม) ยศทหารเรือหรือทหารอากาศชั้นสัญญาบัตร สูงกว่าเรือเอกหรือเรืออากาศเอก ตํ่ากว่าพลเรือตรีหรือพลอากาศตรี.
(2) นาวา ๒ : (คำที่ใช้ในบทกลอน) (คำนาม) เรือ เช่น นาวาแน่นเป็นขนัด ล้วนรูปสัตว์แสนยากร (กาพย์เห่เรือ). (ป.).
(ข) นาวา + อิก ปัจจัย, ลบสระหน้า คือ อา ที่ (นา)-วา (นาวา > นาว)
: นาวา > นาว + อิก = นาวิก (นา-วิ-กะ) แปลตามศัพท์ว่า “ผู้ประกอบหน้าที่ในเรือ” หมายถึง กลาสี, ชาวเรือ, นายเรือ, ทหารเรือ, นายท้ายเรือ, ฝีพาย
พจนานุกรมบาลี-อังกฤษ แปล “นาวิก” ดังนี้ –
(1) a sailor, mariner (กลาสี, ชาวเรือ)
(2) a ferryman (คนประจำเรือขึ้นล่อง)
ในภาษาไทย พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ว่า –
“นาวิก, นาวิก– : (คำนาม) คนเรือ. (คำวิเศษณ์) เกี่ยวกับเรือ. (ป., ส.).”
ในที่นี้ “นาวิก” ใช้เป็นคุณศัพท์ มีความหมายว่า เกี่ยวกับทหารเรือ, เป็นของทหารเรือ, เป็นของกองทัพเรือ
(๒) “โยธิน”
เป็นรูปคำสันสกฤต บาลีเป็น “โยธี” รากศัพท์มาจาก โยธ + อี ปัจจัย
(ก) “โยธ” บาลีอ่านว่า โย-ทะ รากศัพท์มาจาก ยุธฺ (ธาตุ = รบ, ต่อสู้) + ณ ปัจจัย, ลบ ณ, แผลง อุ ที่ ยุ-(ธ) เป็น โอ (ยุธฺ > โยธ)
: ยุธฺ+ ณ = ยุธณ > ยุธ > โยธ แปลตามศัพท์ว่า “ผู้สู้รบ” หมายถึง นักรบ, ทหาร, นักสู้, โยธา (a warrior, soldier, fighter, champion)
สํสกฤต-ไท-อังกฤษ อภิธาน มีคำว่า “โยธ” บอกไว้ดังนี้ –
“โยธ : (คำนาม) นักรบ, ทหาร; a warrior or combatant, a soldier.”
(ข) โยธ + อี ปัจจัย
: โยธฺ + อี = โยธี แปลและมีความหมายเหมือน “โยธ”
บาลี “โยธี” สันสกฤตเป็น “โยธินฺ”
สํสกฤต-ไท-อังกฤษ อภิธาน บอกไว้ดังนี้ –
“โยธินฺ : (คำนาม) ‘โยธิน,’ นักรบ; a warrior.”
ภาษาไทยเขียนอิงสันสกฤตเป็น “โยธิน” พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ว่า –
“โยธิน : (คำนาม) นักรบ, ทหาร. (ส.).”
นาวิก + โยธี = นาวิกโยธี (นา-วิ-กะ-โย-ที) แปลตามศัพท์ว่า “ทหารเรือ” “นักรบชาวเรือ” หรือ “ชาวเรือนักรบ”
บาลี “นาวิกโยธี”
สันสกฤต “นาวิกโยธินฺ”
ไทย “นาวิกโยธิน”
ขยายความ :
“นาวิกโยธิน” คือใคร : ความเข้าใจเบื้องต้น
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ว่า –
“นาวิกโยธิน : (คำนาม) ทหารเรือที่ทำหน้าที่รบบนบก ยกพลขึ้นบกเพื่อยึดหัวหาดหรือยึดพื้นที่.”
…………..
กลุ่มกำลังพลหลักที่ผลิตขึ้นในกองทัพเรือไทยมี 4 กลุ่ม เรียกว่า “พรรค” คือ
– “พรรคนาวิน” ทำหน้าที่เดินเรือ ควบคุมเรือ รบในเรือ (เรียกย่อ นว. = นอ-วอ)
– “พรรคกลิน” รับผิดชอบเครื่องจักรกลและส่วนที่เกี่ยวข้องทั้งปวง (เรียกย่อ กล. = กอ-ลอ)
– “พรรคนาวิกโยธิน” ทหารเรือที่ทำหน้าที่เช่นทหารราบ คือทหารที่เดินรบและปฏิบัติภารกิจบนบก (เรียกย่อ นย. = นอ-ยอ)
– “พรรคพิเศษ” หมายถึงกลุมอื่นนอกจากนี้ เช่น แพทย์, พลาธิการ, การเงิน, ดุริยางค์ (เรียกย่อ พศ. = พอ-สอ)
คำว่า “นาวิกโยธิน” ไม่พบว่ามีใช้ในคัมภีร์บาลี เป็นคำที่เราบัญญัติใช้เทียบอังกฤษว่า marine
พจนานุกรมอังกฤษ-บาลี แปล marine เป็นบาลี ดังนี้:
(1) nāvāsamūha นาวาสมูห (นา-วา-สะ-มู-หะ) = กองกำลังทางเรือ
(2) nāvābhaṭa นาวาภฏ (นา-วา-พะ-ตะ) = ทหารเรือ
(3) sāmuddika สามุทฺทิก (สา-มุด-ทิ-กะ) = ผู้ปฏิบัติภารกิจในทะเล
…………..
มีภาษาปากเรียกนาวิกโยธินของอเมริกาว่า “คอหนัง” เนื่องจากเครื่องแบบของนาวิกโยธินเป็นเสื้อคอตั้ง สอดแผ่นหนังเข้าไปเพื่อให้อยู่ทรงและช่วยป้องกันก้านคอจากคมดาบได้ด้วย
ในบาลีมีคำว่า “จมฺมโยธี” (จำ-มะ-โย-ที) แปลว่า ทหารสวมเกราะ, ทหารเกราะหนัง (ฝรั่งแปลว่า a warrior in cuirass, a certain army grade)
“คอหนัง – นาวิกโยธิน – จมฺมโยธี” อาจมีนัยที่เกี่ยวข้องกัน
…………..
ดูก่อนภราดา!
: ไม่ว่าจะรบทางเรือหรือรบทางบก
: ทหารต้องคิดให้ตกจะว่ารบเพื่ออะไร
#บาลีวันละคำ (4,901)
12-11-68
…………………………….
…………………………….
