กาสาวพัสตร์ (บาลีวันละคำ 5,038)
กาสาวพัสตร์ อีก (หลาย) ที
ยังมีคนปัญญาดีสะกดผิดไม่เลิก
อ่านว่า กา-สา-วะ-พัด
คำที่อ่านว่า -พัด ในคำว่า กา-สา-วะ-พัด ภาษาไทยสะกดเป็น “-พัสตร์”
“-พัสตร์” พอ-ไม้หันอากาศ-สอ-ตอ-รอ การันต์
ไม่ใช่ “-พัตร”
“กาสาวพัสตร์” ไม่ใช่ “กาสาวพัตร”
“กาสาวพัสตร์” ไม่ใช่ “กาสาวพัตร”
“กาสาวพัสตร์” ไม่ใช่ “กาสาวพัตร”
คำที่สะกดผิดคือ “พัตร”
คำที่สะกดถูกคือ “พัสตร์”
“พัสตร์” เป็นการเขียนอิงรูปคำสันสกฤตที่เป็น “วสฺตฺร”
วสฺตฺร = พัสตร์
คำนี้บาลีเป็น “วตฺถ” อ่านว่า วัด-ถะ รากศัพท์มาจาก –
(1) วสฺ (ธาตุ = ปกปิด) + ถ ปัจจัย, แปลง สฺ (ที่ วสฺ) เป็น ตฺ
: วสฺ + ถ = วสฺถ > วตฺถ (นปุงสกลิงค์) แปลตามศัพท์ว่า “สิ่งอันเขาปกปิดร่างกาย”
(2) วุ (ธาตุ = ปิด, กั้น) + ถ ปัจจัย, ซ้อน ตฺ ระหว่างธาตุกับปัจจัย (วุ + ตฺ + ถ), แปลง อุ ที่ วุ เป็น อะ (วุ > ว)
: วุ + ตฺ + ถ = วุตฺถ > วตฺถ (นปุงสกลิงค์) แปลตามศัพท์ว่า “สิ่งเป็นเครื่องป้องกันร่างกาย”
พจนานุกรมบาลี-อังกฤษ แปล “วตฺถ” ว่า cloth; clothing, garment, raiment (ผ้า; เสื้อผ้า, เครื่องนุ่งห่ม, เครื่องแต่งตัว)
บาลี “วตฺถ” สันสกฤตเป็น “วสฺตฺร”
สํสกฤต-ไท-อังกฤษ อภิธาน บอกไว้ดังนี้ –
“วสฺตฺร : (คำนาม) ‘วัสตร์, พัสตร์,’ ผ้า, เสื้อผ้า, เครื่องนุ่งห่มหรือแต่งตัว; cloth, clothes, raiment, covering for the body.”
บาลี “วตฺถ” ภาษาไทยใช้เป็น “วัตถ์” และเขียนอิงรูปคำสันสกฤต “วสฺตฺร” แปลง ว เป็น พ : วสฺ– > พสฺ– = พัสตร > พัสตร์
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 เก็บคำชุดนี้ไว้ 3 คำ คือ“วัตถ์” “พัสตร์” และ “พัตร” บอกไว้ดังนี้ –
(1) วัตถ์ : (คำนาม) ผ้า, เสื้อผ้า, เครื่องนุ่งห่ม. (ป.; ส. วสฺตฺร).
(2) พัสตร์ : (คำนาม) ผ้า, เขียนเป็น พัตร ก็มี. (ส. วสฺตฺร; ป. วตฺถ).
(3) พัตร : (คำนาม) พัสตร์, ผ้า. (ส. วสฺตฺร; ป. วตฺถ).
อภิปรายขายความ :
โปรดสังเกตว่า คำชุดนี้ ถ้าเป็นคำเดียวไม่มีคำอื่นมาสมาสข้างหน้าหรือข้างหลัง –
สะกดเป็น “วัตถ์” ก็ได้
สะกดเป็น “พัสตร์” ก็ได้
สะกดเป็น “พัตร” ก็ได้ (ตามพจนานุกรมฯ)
แต่ถ้ามีคำว่า “กาสาว-” มาสมาสข้างหน้า ต้องสะกดเป็น “กาสาวพัสตร์” อย่างเดียว
“กาสาวพัสตร์” > “-พัสตร์” พอ-ไม้หันอากาศ-สอ-ตอ-รอ การันต์
ไม่ใช่ “กาสาววัตถ์”
ไม่ใช่ “กาสาวพัตร”
ต้องเป็น “กาสาวพัสตร์” อย่างเดียว
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ว่า –
“กาสาวพัสตร์ : ผ้าย้อมฝาด คือผ้าเหลืองพระ. (ป. กาสาว + ส. วสฺตร ว่า ผ้า).”
แม้พจนานุกรมฯ จะบอกว่า คำว่า “พัสตร์” “เขียนเป็น พัตร ก็มี” (คือ พัต- ต สะกด ไม่มี ส, และ ตร ไม่มีการันต์) แต่นั่นคือเขียน “พัตร” คำเดียว
คำว่า “กาสาวพัสตร์” พจนานุกรมฯ ไม่ได้บอกว่า “เขียนเป็น กาสาวพัตร ก็มี”
เพราะฉะนั้น ถ้าเขียน “พัสตร์” คำเดียว จะสะกดเป็น “พัตร” ก็ได้ แต่ถ้ามีคำว่า “กาสาว-” นำหน้า ต้องสะกดเป็น “กาสาวพัสตร์” ไม่ใช่ “กาสาวพัตร”
ถ้าพิจารณาดูให้ดี จะเห็นว่าที่สะกดเป็น “พัตร” นั้น เป็นการเขียนผิดโดยแท้ ทั้งนี้เพราะคนเขียนเข้าใจผิด ได้ยินเสียง -พัด ก็สะกดตามใจนึกเป็น “พัตร” หาได้เฉลียวใจคิดไม่ว่าคำเดิมเป็น วตฺถ > วสฺตฺร >พัสตร > พัสตร์
ถ้าพูดอย่างไม่เกรงใจพจนานุกรมฯ ก็ต้องบอกว่า คำนิยามที่คำว่า “พัสตร์” ที่ว่า “เขียนเป็น พัตร ก็มี” นั้น เท่ากับไปยอมรับคำผิดว่าเป็นถูก
สมัยที่เอกสารการสื่อสารยังใช้วิธีเขียน ผู้เขียนจะสะกดคำไหนอย่างไร ก็ย่อมเป็นไปตามที่ตนเข้าใจ คำเดียวกันแท้ ๆ สะกดต่างกันหลายอย่างก็มี เช่นคำว่า “อภัย” สะกดเป็น อะภัย อะไภย อไภย อไพ อะพัย ฯลฯ
ผู้เขียนบาลีวันละคำเคยรับราชการอยู่ที่งานบริการหนังสือภาษาโบราณ (ชื่อแผนกงานในเวลานั้น) หอสมุดแห่งชาติ อ่านใบลานสมุดไทยทุกวัน ยืนยันได้
ทุกวันนี้เรามีพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานเป็นมาตรฐานในการสะกดคำในภาษาไทย
“อภัย” สะกดอย่างนี้
อะภัย อะไภย อไภย อไพ อะพัย ฯลฯ คือสะกดผิด ฉันใด
“พัสตร์” ทุกวันนี้เราสะกดอย่างนี้
“พัตร” คือสะกดผิด ก็ฉันนั้น
ดังนั้น คำนิยามในพจนานุกรมฯ ที่คำว่า “พัสตร์” ที่ว่า “เขียนเป็น พัตร ก็มี” นั้น จึงสมควรตัดออก เพราะคือการยอมให้ผิดเป็นถูก
คำเทียบที่เป็นตัวอย่างการยอมให้ผิดเป็นถูก เช่นคำว่า “ดูกร”
“ดูกร” ก็คือ “ดูก่อน”
คำว่า “ดูก่อน” อักขรวิธีของคนเก่าเขียนเป็น “ดูกร” ต้องอ่าน ดู-ก่อน
แต่คนที่ไม่เข้าใจอักขรวิธีของคนเก่า ไปหลงอ่านตามที่ตาเห็นว่า ดู-กะ-ระ แล้วก็พากันยอมรับว่า “ดูกร” อ่านว่า ดู-กะ-ระ ถูกต้อง ทั้ง ๆ ที่ผิดเต็ม ๆ
“ดูกร” อ่านว่า ดู-ก่อน
ไม่ใช่ ดู-กะ-ระ
แทนที่จะบอกกันว่า “ดูกร” อ่านว่า ดู-กะ-ระ เป็นการอ่านผิด พจนานุกรมฯ กลับบอกกันว่า “ดูกร” อ่านว่า ดู-กะ-ระ ก็ได้ อ่านว่า ดู-กะ-ระ ก็ถูก
ผิดจึงกลายเป็นถูกมาจนทุกวันนี้
มิหนำซ้ำเรายังช่วยกันตั้งทฤษฎี “ภาษาเป็นสิ่งสมมุติ” อธิบายว่า ไม่มีผิดไม่มีถูกในตัวเอง แล้วแต่จะตกลงกัน
ปิดโอกาสที่จะช่วยกันแก้ไขผิดให้กลับเป็นถูก
แต่เปิดโอกาสให้ช่วยกันทำผิดให้กลายเป็นถูกได้เรื่อยไป
ขอย้ำว่า “กาสาวพัสตร์” สะกดอย่างนี้
ไม่ใช่ “กาสาวพัตร”
“กาสาวพัสตร์” มีในพจนานุกรมฯ
“กาสาวพัตร” ไม่มีในพจนานุกรมฯ
อย่าทำให้ผิดกลายเป็นถูก
…………..
ดูก่อนภราดา!
: เคารพกติกา เป็นธรรมดาของผู้เจริญ
: ละเลยกติกา เป็นธรรมดาของผู้ยังไม่เจริญ
#บาลีวันละคำ (5,038)
29-3-69
…………………………….
…………………………….
