เรือหาย (บาลีวันละคำ 5,067)

25 กันยายน 2026 suriyan bunthae

เรือหาย

คำหยาบคายที่ต้องถอดความกันหลายตลบ

ผู้เขียนบาลีวันละคำอ่านโพสต์ของญาติมิตรท่านหนึ่ง ท่านบ่นถึงการบริหารงานบ้านเมืองที่ไม่เป็นไปอย่างที่ท่านเห็นว่าควรจะเป็น ท่านเขียนคำว่า “เรือหาย” มีลีลาให้รู้ว่าเป็นคำอุทานแสดงความขัดใจ

หลายท่านคงเคยได้ยินคำอุทานแสดงความขัดใจว่า “เรือหาย” และเดาเจตนาของคนพูดได้ว่า คำว่า “เรือ” ในที่นี้ไม่ได้หมายถึง “เรือ” ในภาษาไทย แต่หมายถึงคำในภาษาอังกฤษที่แปลว่า “เรือ”

คำในภาษาอังกฤษที่แปลว่า “เรือ” มีหลายคำ แต่ในที่นี้เจาะจงไปที่คำว่า ship พจนานุกรม สอ เสถบุตร เขียนคำอ่านว่า ฌิพ แปลเป็นไทยว่า เรือกำปั่น, เรือทะเล

คำว่า ship เรามักสะกดทับศัพท์เป็น ชิป และเข้าใจกันว่าหมายถึง “เรือ”

คำว่า “เรือหาย” พูดคำว่า “เรือ” เป็นคำอังกฤษทับศัพท์ก็ต้องว่า “ชิปหาย”

แต่คำว่า “ชิปหาย” ในที่นี้ คนพูดไม่ได้มุ่งจะหมายถึง “เรือ” ในภาษาไทย แต่ต้องการเสียงคำว่า ship ในภาษาอังกฤษซึ่งออกเสียงเป็น ชิป แล้วเอาไปต่อกับคำว่า “หาย” เป็น “ชิปหาย” โดยมีเจตนาให้ตรงกับคำว่า “ฉิบหาย” ในภาษาไทย ซึ่งโดยปริยายใช้เป็นคำด่า คำแช่ง หรือคำอุทานแสดงความขัดใจ

เมื่ออ่านเจตนาได้ดังนี้ ก็ถอดความได้ว่า –

“เรือหาย” คือ ship หาย

ship หาย คือ ชิปหาย

ชิปหาย คือ ฉิบหาย

เหตุที่ต้องพูดอย่างนี้ก็คือ จะพูดว่า “ฉิบหาย” ตรง ๆ ก็ฟังดูเป็นคำหยาบคาย ไม่เหมาะที่จะพูด จึงเลี่ยงไปเป็น ชิปหาย คือ ship หาย ฟังแต่เสียงก็จับได้ว่ายังไม่เหมาะ เพราะยังใกล้กับ “ฉิบหาย” จึงถอดออกมาเป็น “เรือหาย”

ถอดความในทางกลับกันจึงเป็น –

ฉิบหาย คือ ชิปหาย

ชิปหาย คือ ship หาย

ship หาย คือ “เรือหาย”

“เรือหาย” จึงเป็นคำอุทานอย่างสุภาพ แทนคำว่า “ฉิบหาย” ซึ่งโดยปริยายใช้เป็นคำด่า คำแช่ง

ขยายความ :

ควรสังเกตว่า คำว่า ชิปหาย ที่เจตนาจะให้หมายถึง “ฉิบหาย” นั้น ถ้าออกเสียงว่า ชิบ- ช ช้าง ก็มองได้ว่าคนที่ออกเสียงอย่างนี้ อ่านคำว่า “ฉิบหาย” ผิด

“ฉิบหาย” ฉิบ- ฉ ฉิ่ง

ไม่ใช่ ชิบ- ช ช้าง

และคำว่า ship ก็ไม่มีใครออกเสียงว่า ฉิบ

พูดแบบตีรวน ชิปหาย (เรือหาย) ก็ไม่ใช่ ฉิบหาย อยู่นั่นเอง

คำว่า “ฉิบหาย” พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ว่า –