ให้การต้อนรับ (บาลีวันละคำ 4,899)
ให้การต้อนรับ
บาลีว่าอย่างไร
“ให้การต้อนรับ” เป็นประโยคที่มีผู้นิยมพูดกันมากในภาษาไทย ในโอกาสที่บุคคลผู้นั้นหรือกลุ่มนั้นไปเยี่ยมเยียนที่นั่นที่นี่ และบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่เป็นเจ้าของบ้านหรือเจ้าของพื้นที่ก็ “ให้การต้อนรับ”
คำว่า “ให้การต้อนรับ” ชวนให้นึกเป็นภาพว่า “การต้อนรับ” เป็นสิ่งของชนิดหนึ่ง พอมีแขกไปใครมา เจ้าของบ้านหรือเจ้าของพื้นที่ก็เอา “การต้อนรับ” ใส่ถาดมามอบให้-ประมาณนี้
เคยได้ยินผู้พูดเป็นราชาศัพท์ว่า “ถวายการรับเสด็จ” ก็คือแปลงหรือแปลมาจาก “ให้การต้อนรับ” นั่นเอง ฟังแล้วก็ยิ่งเห็นภาพ “การรับเสด็จ” เป็นสิ่งของชัดขึ้น
“ให้การต้อนรับ” พูดเป็นบาลีว่าอย่างไร?
คำหลักคือ “ต้อนรับ”
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 มีคำว่า “ต้อนรับ” และ “ต้อนรับขับสู้” บอกไว้ว่า –
(1) ต้อนรับ : (คำกริยา) รับรอง, รับแขก.
(2) ต้อนรับขับสู้ : (สำนวน) (คำกริยา) ต้อนรับอย่างแข็งขัน, โบราณใช้ว่า เต้นรับขับสู้.
“ต้อนรับ” คำบาลีที่เป็นคำกริยาอาขยาตสามัญใช้ว่า “ปจฺจุคฺคจฺฉติ” อ่านว่า ปัด-จุก-คัด-ฉะ-ติ รากศัพท์มาจาก ปฏิ (คำอุปสรรค = เฉพาะ, ตอบ, ทวน, กลับ) + อุ (คำอุปสรรค = ขึ้น, นอก) + คมฺ (ธาตุ = ไป, ถึง) + อ (อะ) ปัจจัยประจำหมวดธาตุ + ติ วิภัตติอาขยาต (วัตตมานาวิภัตติ), แปลง ปฏิ เป็น ปจฺจ, ซ้อน คฺ ระหว่างอุปสรรคกับธาตุ (-อุ + คฺ + คมฺ), แปลง คมฺ เป็น คจฺฉ
: ปฏิ > ปจฺจ + อุ + คฺ + คมฺ = ปจฺจุคฺคมฺ + อ + ติ = ปจฺจุคฺคมติ > ปจฺจุคฺคจฺฉติ แปลตามศัพท์ว่า “(เขา) ย่อมลุกขึ้นไปรับ”
พจนานุกรมบาลี-อังกฤษ แปล “ปจฺจุคฺคจฺฉติ” ว่า to go out, set out, go out to meet (ออกไป, เริ่มเดินทาง, ไปต้อนรับ)
“ปจฺจุคฺคจฺฉติ” แปลงเป็นคำนามได้รูปเป็น “ปจฺจุคฺคมน” อ่านว่า ปัด-จุก-คะ-มะ-นะ รากศัพท์เบื้องต้นเหมือน “ปจฺจุคฺคจฺฉติ” ต่างแต่เบื้องปลาย ลง ยุ ปัจจัย, แปลง ยุ เป็น อน (อะ-นะ), คมฺ ธาตุคงเป็น คมฺ
: ปฏิ > ปจฺจ + อุ + คฺ + คมฺ = ปจฺจุคฺคมฺ + ยุ > อน = ปจฺจุคฺคมน แปลตามศัพท์ว่า “การลุกขึ้นไปรับ”
พจนานุกรมบาลี-อังกฤษ แปล “ปจฺจุคฺคมน” ว่า going out to, meeting, receiving (การออกไป, การไปพบ, การต้อนรับ)
ขยายความ :
“ปจฺจุคฺคมน” ถ้าประกอบเข้ากับคำกริยาอาขยาต “กโรติ” (ย่อมกระทำ) เป็น “ปจฺจุคฺคมนํ กโรติ” (ปัด-จุก-คะ-มะ-นัง กะ-โร-ติ) แปลว่า “ย่อมกระทำการต้อนรับ” มีความหมายเท่ากับ “ปจฺจุคฺคจฺฉติ”
การต้อนรับตามนัยแห่งคำบาลี บ่งลักษณะว่า ผู้ต้อนรับต้องออกไปรับแขกผู้มาเยือน คือออกไปหาแขก ไม่ใช่ให้แขกเป็นฝ่ายเข้ามาหา
ถ้าต้อนรับที่บ้าน ก็คือ ออกไปรับแขกนอกบ้าน แล้วพาแขกเข้ามาในบ้าน
คำที่ใช้ในการต้อนรับอีกคำหนึ่งคือ “ยินดีต้อนรับ” นิยมเขียนเป็นป้ายต้อนรับ ตรงคำอังกฤษที่คุ้นกันดีว่า welcome
“ยินดีต้อนรับ” คำนี้ คำบาลีใช้ว่า “สฺวาคตํ” (ซัว-อา-คะ-ตัง) แปลว่า “มาดีแล้ว” หรือ “สฺวาคตนฺเต” (ซัว-อา-คะ-ตัน-เต) แปลว่า “ท่านมาดีแล้ว”
“สฺวาคตํ” แยกศัพท์เป็น –
สุ = ดี แปลง อุ เป็น โอ, แผลง โอ เป็น อฺว (สุ > โส > สฺว)
+ อาคตํ = มาแล้ว
: สฺวาคตํ = มาดีแล้ว
โปรดสังเกต “สฺวาคตํ” กับ welcome ความหมายตรงกันพอดี
…………..
ดูก่อนภราดา!
: ต้อนรับดี มีสิริมงคลมาให้
: ต้อนรับไม่ดี สิริมงคลที่เคยมีก็หายไป
#บาลีวันละคำ (4,899)
10-11-68
…………………………….
…………………………….
