ศิลปศาสตร์ (บาลีวันละคำ 228)

ศิลปศาสตร์

อ่านว่า สิน-ละ-ปะ-สาด

ศิลปศาสตร์” คือประมวลวิชาความรู้ต่างๆ อันได้มีการเรียนการสอนกันมาตั้งแต่สมัยโบราณก่อนพุทธกาล กำหนดกันว่ามี 18 สาขา

จำนวน 18 นั้นมีหลายแบบ ขอยกมาดูกันแบบหนึ่งจากคัมภีร์โลกนิติและธรรมนิติ ได้แก่ –

1. สุติ – ความรู้ทั่วไป (สังคมศาสตร์)

2. สัมมุติ – ความรู้กฎธรรมเนียม (นิติศาสตร์)

3. สังขยา – วิชาคำนวณ (คณิตศาสตร์)

4. โยคา – การช่างการยนตร์ (วิศวกรรมศาสตร์)

5. นีติ – วิชาปกครอง (คือความหมายเดิมของ นิติศาสตร์ ปัจจุบันเท่ากับ รัฐศาสตร์)

6. วิเสสิกา – ความรู้การอันให้เกิดมงคล (โหราศาสตร์)

7. คันธัพพา – วิชาร้องรำ (ดุริยางคศาสตร์-นาฏศิลป์)

8. คณิกา – วิชาบริหารร่างกาย (พลศึกษา-สุขศึกษา)

9. ธนุพเพธา (หรือ ธนุพเพทา) – วิชายิงธนู (วิชาการอาวุธ รวมไปถึงศิลปะในการบังคับขับขี่พาหนะ)

10. ปูรณา – วิชาบูรณะ (สถาปัตยกรรมศาสตร์)

11. ติกิจฉา -วิชาบำบัดโรค (แพทยศาสตร์)

12. อิติหาส – ตำนาน (โบราณคดี-ประวัติศาสตร์)

13. โชติ – ความรู้เรื่องสิ่งส่องสว่างในท้องฟ้า (ดาราศาสตร์)

14. มายา – ตำราพิชัยสงคราม (ยุทธศาสตร์)

15. ฉันทสา – วิชาประพันธ์ (ประพันธศาสตร์)

16. เกตุ – วิชาพูด (วาทศิลป์-นิเทศศาสตร์))

17. มันตา – วิชาเวทมนตร์ (ไสยศาสตร์)

18. สัททา – วิชาหลักภาษาหรือไวยากรณ์ (นิรุกติศาสตร์-อักษรศาสตร์)

: ถ้าคิดว่า คนโบราณไม่ทันโลกของเรา

ก็อย่าลืมคิดต่อไปอีกนิดหนึ่งว่า เราเองก็ไม่ทันโลกของท่านเหมือนกัน

บาลีวันละคำ (228)

23-12-55

ดูโพสในเฟซบุ๊กของครูทองย้อย