อาสัญ (บาลีวันละคำ 324)

อาสัญ

(คำไทยที่คล้ายบาลี)

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2542 เก็บคำว่า “อาสัญ” ไว้ มีคำอธิบายว่า

1 แปลว่า “ความตาย” เป็น “คำแบบ” หมายถึงคำที่ใช้เฉพาะในหนังสือ ไม่ใช่คำพูดทั่วไป

2 เป็นคำกริยา แปลว่า “ตาย” ใช้ในวรรณคดี ยกตัวอย่างในเรื่องสังข์ทองตอนหนึ่งว่า “โทษลูกนี้ผิดเป็นนักหนา ดังแกล้งผลาญมารดาให้อาสัญ

3 อ้างอิงคำบาลี “อสญฺญ” ว่าไม่มีสัญญา (คือหมดความรู้สึก)

อสญฺญ” ในบาลี แปลว่า ไม่รู้สึกตัว, ปราศจากความรู้สึก ถ้าควบกับคำว่า “-สตฺตา” เป็น “อสญฺญสตฺตา” หรือ “อสญฺญีสตฺตา” เป็นชื่อของพรหมจำพวกหนึ่ง มีรูป แต่ไม่มีนาม คนเก่าเรียกกันว่า “พรหมลูกฟัก

ในภาษาไทยมีคำว่า “ถึงแก่อสัญกรรม” หมายถึงตาย ใช้กับบุคคลบางระดับ

อาจเป็นเพราะเรายกว่าความตายของบุคคลบางระดับไม่ใช่ตาย แต่เป็นเพียง “หมดความรู้สึก” หรือให้เกียรติว่าผู้ตายมีคุณธรรรมที่สมควรจะไปเกิดเป็นพรหม จึงใช้คำว่า “อสัญญะ” แล้วกลายเป็น “อาสัญญะ” แล้วกร่อนเหลือแค่ “อาสัญ

บางคน : ตายแล้วแต่เหมือนยังไม่ตาย

บางคน : ยังไม่ตายก็เหมือนตายไปแล้ว

————–

(จากเมตตาชี้แนะของพระคุณเจ้า อาทิตฺตเมธี ภิกฺขุ)

บาลีวันละคำ (324)

1-4-56

ล้นเฟรม

อย่างไรก็ตาม บาลีมีคำว่า “อาสนฺน” (อา-สัน-นะ) แปลว่า ใกล้ เช่นคำว่า “อาสันนกรรม” คือกรรมที่ทำเมื่อใกล้ตาย

“อาสันนะ” เสียงกร่อนเป็น “อาสัน” ได้ แล้วก็เขียนผิดเป็น “อาสัญ” ได้อีก

อาสัญ

 (แบบ) น. ความตาย.(วรรณ) ก. ตาย เช่น โทษลูกนี้ผิดเป็นนักหนา ดังแกล้งผลาญมารดาให้อาสัญ. (สังข์ทอง). (ป. อสญฺ ว่า ไม่มีสัญญา).

อาสันนะ

ว. ใกล้, เกือบ. (ป., ส.).

อสัญ-

 [อะสันยะ-] ว. ไม่รู้สึกตัว, สิ้นสติ. (ป. อสญฺญ).

อสัญกรรม

น. ความตาย, ใช้กับผู้ตายที่มีบรรดาศักดิ์เป็นเจ้าพระยา หรือผู้ที่ดำรงตำแหน่งประธานองคมนตรี องคมนตรี นายกรัฐมนตรี ประธานสภา หรือผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นปฐมจุลจอมเกล้าว่า ถึงแก่อสัญกรรม.

อสัญญี

ว. ไม่มีสัญญา, หมดความรู้สึก, สลบ. (ป.).

อสัญญีสัตว์

น. พรหมพวกหนึ่งมีรูปแต่ไม่มีสัญญา ดังมีกล่าวไว้ในไตรภูมิกถา. (ป. อสญฺญีสตฺต).

อสญฺญี ค.(พจนานุกรมศัพท์บาลี)

ไม่มีสัญญา, ไม่ความจำได้, ไม่มีความรู้สึก.

อสญฺญ (บาลี-อังกฤษ)

ไม่รู้สึกตัว, ปราศจากความรู้สึก, ชื่อของเทวดาจำพวกหนึ่ง

อสญฺญี

ไม่มีความรู้สึก

อาสนฺน

(คุณ) ใกล้

ดูโพสในเฟซบุ๊กของครูทองย้อย