คำบูชาศาลตายาย (บาลีวันละคำ 4,985)

คำบูชาศาลตายาย

มีผู้ส่งภาพคำบูชาศาลตา-ยาย มาให้ผู้เขียนบาลีวันละคำดู เจตนาก็คงจะให้อธิบายว่าถูกผิดประการไร

ข้อความส่วนหนึ่งเป็นดังนี้ –

…………..

คำบูชาศาลตา-ยาย

ตา-ยาย ยัสมิง  ทิสาเภเค  สันติ

ตายายเทวา  มหิทธิกา  เตปิตุมเห

อนุรักขันตุ  อาโรคเยนะ  สุเขนะจะ

(ดูภาพประกอบ)

…………..

ผู้เขียนบาลีวันละคำเข้าใจว่า คำบูชานี้คงเลียนแบบมาจากคำบูชาพระภูมิเจ้าที่และเทวดาอารักษ์ที่มีผู้ใช้กันแพร่หลาย เช่นสำนวนหนึ่งว่า –

…………..

อิมัสมิง  ทิสาภาเค  สันติ  ภุมมา  มะหิทธิกา  เตปิ  อัมเห  อนุรักขันตุ  อาโรคเยนะ  สุเขนะ  จะ …

ขอพระภูมิเจ้าที่ผู้ทรงฤทธิ์ซึ่งสถิตในทิศาภาคนี้ ได้โปรดอภิบาลรักษาปวงข้าพเจ้าให้ปราศจากทุกข์โศกโรคภัย ประสบสันติสุขทุกประการ …

…………..

คำบูชาศาลตา-ยาย ตามภาพนั้นมีข้อควรเข้าใจดังนี้ –

คำว่า “ตายาย” เป็นคำไทย วิธีใช้คำไทยในประโยคคำบาลีมีหลักเกณฑ์ แต่ตามที่ใช้ในภาพนั้นเป็นการใช้ตามสะดวกปาก หรือตามที่เข้าใจเอาเอง ไม่ถูกหลักเกณฑ์ อาจจะเรียกได้ว่าเป็นภาษาบาลีแบบบ้าน ๆ 

ในคำบูชาทั่วไปมีคำว่า “สันติเทวา” ในที่นี้ใส่คำว่า “ตายาย” แทรกระหว่าง “สันติ” กับ “เทวา” แต่เนื่องจากอยู่คนละบรรทัด ไม่อาจทราบได้ว่า ต้องการเขียนติดกันเป็น “สันติตายายเทวา” หรือแยกกันเป็น “สันติ  ตายายเทวา” 

แต่พึงทราบว่า คำที่ถูกต้อง “สันติ” กับ “เทวา” เป็นคนละคำกัน ไม่ใช่ “สันติเทวา” 

“สันติ” เป็นคำกริยาอาขยาต พหุวจนะ แปลว่า “ย่อมมี” หรือ “มีอยู่”

“อิมัสมิง  ทิสาภาเค  สันติ  เทวา” แปลว่า “เทพยดาทั้งหลายมีอยู่ในทิสาภาคนี้” = สถานที่ตรงนี้มีเทพยาดาสิงสถิตอยู่

“เตปิตุมเห” ต้องเขียนแยกกันเป็น “เตปิ” คำหนึ่ง “ตุมเห” อีกคำหนึ่ง 

“เตปิ  ตุมเห  อนุรักขันตุ” แปลว่า “ขอเทพยดาจงรักษาท่านทั้งหลายเหล่านี้” แบบนี้คือบูชาเพื่อขอพรให้แก่ผู้อื่นที่อยู่ในพิธี 

ถ้าบูชาเพื่อขอพรให้แก่ตนเอง ต้องเปลี่ยน “ตุมเห” เป็น “อัมเห” และต้องมีหลายคน ไม่ใช่คนเดียว ถ้ามีตัวคนเดียว “อัมเห” ต้องเปลี่ยนเป็น “มัง” นี่เป็นเงื่อนไขทางหลักภาษาบาลี ซึ่งคนทั่วไปไม่รู้ คำบูชาเขียนไว้อย่างไรก็ว่าไปตามที่เขียน ผิดถูกไม่เข้าใจ

คำว่า “สุเขนะจะ” “สุเขนะ” ต้องแยกเป็นคำหนึ่ง “จะ” เป็นอีกคำหนึ่ง เป็นคนละคำกัน คำนี้มาคู่กับ “อาโรคเยนะ” มักควบกันเป็น “อาโรคเยนะ  สุเขนะ  จะ” (อาโรคเยนะ / สุเขนะ / จะ) แปลว่า “ขอเทพยดาคุ้มครองรักษาให้ปราศจากโรค และให้มีความสุข” (“จะ” แปลว่า “และ”)

ถ้าจะเคร่งครัดจริง ๆ 

– “มหิทธิกา” เขียนแบบคำอ่านต้องเป็น “มะหิทธิกา” มีสระอะ ที่ มะ- ด้วย

– “อนุรักขันตุ” ต้องเป็น “อะนุรักขันตุ” มีสระอะ ที่ อะ- ด้วย

ทั้งหมดนี้เป็นรายละเอียดส่วนน้อยนิดในภาษาบาลีที่คนทั่วไปไม่รู้ ผู้จัดทำคำบูชามาติดตั้งไว้ให้คนกล่าวก็ไม่มีความรู้ภาษาบาลี ผู้รับผิดชอบในสถานที่นั้น ๆ ก็ไม่มีความรู้ และไม่เห็นความสำคัญที่จะต้องปรับแก้ให้ถูกต้อง ภาษาบาลีที่ผิดพลาดคลาดเคลื่อนจึงระบาดอยู่ทั่วไป และไม่มีใครรู้สึกหรือรู้ตัวว่าเป็นเรื่องเสียหาย

ยิ่งเมื่อคำนึงถึงความจริงว่า บ้านเมืองของเราสนับสนุนส่งเสริมให้เรียนบาลีกันคึกคักเข้มแข็งในระดับชาติ เรามีผู้รู้บาลีอยู่เป็นจำนวนมากทั่วประเทศ แต่กลับไม่มีใครสนใจเรื่องแบบนี้เลย ก็ยิ่งน่าเศร้า

…………..

ดูก่อนภราดา!

: ศรัทธาที่ขาดปัญญา น่าเศร้า

: ปัญญาที่ขาดศรัทธา น่าสงสาร

#บาลีวันละคำ (4,985)

4-2-69 

…………………………….

ดูโพสต์ในเฟซบุ๊กของครูทองย้อย

…………………………….