มยุรี นารี (บาลีวันละคำ 5,023)
มยุรี นารี
เรียนบาลีจากชื่อเรือ
(๑) “มยุรี”
อ่านว่า มะ-ยุ-รี คำบาลีเป็น “มยูรี” (โปรดสังเกต บาลีเป็น –ยู– ไม่ใช่ –ยุ-) รูปคำเดิมเป็น มยูร + อี ปัจจัยเครื่องหมายอิตถีลิงค์
(ก) “มยูร” อ่านว่า มะ-ยู-ระ รากศัพท์มาจาก –
(1) มยฺ (ธาตุ = เป็น, เป็นไป) + อูร ปัจจัย
: มยฺ + อูร = มยูร แปลตามศัพท์ว่า “นกที่ย่างเดิน”
(2) มหี (แผ่นดิน) + รุ (ธาตุ = ส่งเสียง) + อ (อะ) ปัจจัย, แปลง (ม)-หี เป็น ยู (มหี > มยู), ลบสระที่สุดธาตุ (รุ > ร)
: มหี + รุ = มหีรุ > มหีร + อ = มหีร > มยูร แปลตามศัพท์ว่า “นกที่ร้องอยู่บนพื้นดิน”
“มยูร” (ปุงลิงค์) หมายถึง นกยูง (a peacock)
(ข) มยูร + อี ปัจจัย
: มยูร + อี = มยูรี แปลว่า “นางนกยูง” คือ นกยูงตัวเมีย
(๒) “นารี”
รากศัพท์มาจาก นร + ณ ปัจจัย + อี ปัจจัยเครื่องหมายอิตถีลิงค์
(ก) “นร” (นะ-ระ) รากศัพท์มาจาก –
(1) นี (ธาตุ = นำไป) + อร ปัจจัย, ลบ อี ที่ นี (นี > น) (ภาษาไวยากรณ์พูดว่า “ลบสระหน้า”)
: นี > น + อร = นร แปลตามศัพท์ว่า “ผู้นำไปสู่ความเป็นใหญ่”
(2) นรฺ (ธาตุ = ไป, เป็นไป; นำไป) + อ (อะ) ปัจจัย
: นรฺ + อ = นร แปลตามศัพท์ว่า (1) “ผู้ดำเนินไปสู่ภพน้อยภพใหญ่” (2) “ผู้อันกรรมของตนนำไป” (3) “ผู้ถูกนำไปตามกรรมของตน”
“นร” หมายถึง คน ในบางบริบทหมายถึง “ผู้ชาย” โดยเฉพาะ (man, in poetry esp. a brave, strong, heroic man)
(ข) นร + ณ ปัจจัย, ลบ ณ, ทีฆะ อะ ต้นศัพท์เป็น อา (ตามสูตร “ด้วยอำนาจปัจจัยเนื่องด้วย ณ”) (นร > นาร) + อี ปัจจัยเครื่องหมายอิตถีลิงค์
: นร + ณ = นรณ > นร > นาร + อี = นารี แปลตามศัพท์ว่า “ผู้เป็นของชายเพราะคู่กับชาย”
“นารี” ในบาลีหมายถึง สตรี, ภรรยา, ผู้หญิง (woman, wife, female)
ขยายความ :
ในห้วงเวลาที่ผ่านมา (วันนี้ 14 มีนาคม 2569) มีข่าวระหว่างประเทศว่า เรือสินค้าชื่อ Mayuree Naree ถูกยิง
ข้อมูลภาพรวมโดย AI กล่าวถึงเรือ “Mayuree Naree” ไว้ดังนี้ –
…………..
เรือมยุรี นารี (Mayuree Naree) เป็นเรือบรรทุกสินค้าแห้งแบบเทกอง (Handysize) สัญชาติไทย ขนาดระวางขับน้ำประมาณ 30,000 ตัน ซึ่งตกเป็นข่าวจากการถูกโจมตีโดยอาวุธไม่ทราบฝ่ายใกล้ช่องแคบฮอร์มุซเมื่อเดือนมีนาคม 2026 ส่งผลให้เกิดไฟไหม้และต้องอพยพลูกเรือ นับเป็นเหตุความขัดแย้งที่ส่งผลกระทบต่อเรือขนส่งสินค้าของไทยในภูมิภาคตะวันออกกลาง
…………..
Mayuree Naree ถอดเป็นรูปคำไทยว่า “มยุรี นารี” เป็นที่มาของบาลีวันละคำวันนี้
“มยุรี นารี” แปลเป็นไทยแบบง่าย ๆ ว่า “นางนกยูง”
แถมคำถามด้วยความสงสัย :
ทำไมเรือเดินทะเลจึงมีชื่อเป็นอิตถีลิงค์?
สังเกตภาษาอังกฤษ ก็ใช้สรรพนามเป็น She
…………..
ดูก่อนภราดา!
: ชื่อของคนอื่น ใจเป็นไทย
: ดีกว่าชื่อไทย ใจเป็นของคนอื่น
#บาลีวันละคำ (5,023)
14-3-69
…………………………….
…………………………….
