พระราชวิญญาภรณ์ (บาลีวันละคำ 943)

พระราชวิญญาภรณ์

ตัวอย่างคำที่เกิดจากความรู้ผิด

คำนี้เป็นนามสมณศักดิ์ มีผู้เขียนแบบนี้และอธิบายความหมายไว้ด้วย

ความหมายที่อธิบายเป็นทำนองดังนี้:

พระราชวิญญาภรณ์” ประกอบด้วย พระราช + วิญญา + อาภรณ์

พระราช” เป็นคำขึ้นต้นสมณศักดิ์พระราชาคณะ สูงกว่าชั้นสามัญตํ่ากว่าชั้นเทพ เรียกว่า “ชั้นราช” เช่น พระราชสุธี พระราชโมลี

วิญญา” เป็นคำที่ตัดมาจาก “วิญญาณ” หมายถึง ความรับรู้, จิตใจ, ความรู้แจ้ง

อาภรณ์” แปลว่า เครื่องประดับ, บางทีก็ใช้เป็นส่วนท้ายของคําสมาส เช่น พัสตราภรณ์ = เครื่องประดับคือเสื้อผ้า สิราภรณ์ = เครื่องประดับศีรษะ คชาภรณ์ = เครื่องประดับช้าง พิมพาภรณ์ = เครื่องประดับร่างกาย ในคําว่า ถนิมพิมพาภรณ์ ธรรมาภรณ์ = มีธรรมะเป็นเครื่องประดับ

พระราช + วิญญา + อาภรณ์ = พระราชวิญญาภรณ์ จึงมีความหมายว่า พระราชาคณะชั้นราชผู้มีความรู้เป็นเครื่องประดับ

……….

จะเห็นได้ว่าเป็นคำอธิบายที่ราบรื่น น่าฟัง และน่าเชื่อทุกประการ

แต่โปรดทราบว่า ชื่อ “พระราชวิญญาภรณ์” นี้ไม่มีในทำเนียบสมณศักดิ์

ทำเนียบสมณศักดิ์พระราชาคณะชั้นราช มีชื่อ “พระราชวินยาภรณ์

คำว่า “พระราชวินยาภรณ์”ประกอบด้วย พระราช + วินย + อาภรณ์

วินย” (วิ-นะ-ยะ) คำเดียวกับที่เราใช้ว่า “วินัย” รากศัพท์คือ วิ (คำอุปสรรค = วิเศษ, แจ้ง, ต่าง) + นี (ธาตุ = นำไป) + ปัจจัย, แปลง อี (ที่ นี-ธาตุ) เป็น เอ, แปลง เอ เป็น อย

: วิ + นี > เน > นย = วินย + = วินย แปลตามศัพท์ว่า “นำไปอย่างวิเศษ” = ฝึก, อบรม, กำจัด

ฝึกให้ทำความดีเป็น

อบรมให้นิสัยดีติดตัว

กำจัดนิสัยที่ไม่ดีออกไป

อาภรณ์” บาลีเป็น “อาภรณ” (อา-พะ-ระ-นะ) แปลตามศัพท์ว่า “สิ่งอันบุคคลทรงไว้” หรือ “สิ่งอันบุคคลประดับไว้

พจนานุกรมบาลี-อังกฤษ แปล “อาภรณ” ตามศัพท์ว่า “that which is taken up or put on” (สิ่งที่ถูกหยิบขึ้นมาหรือสวมใส่)

อาภรณอาภรณ์” หมายถึง การประดับ, เครื่องประดับ, เครื่องเพชรพลอย (ornament, decoration, trinkets)

วินย + อาภรณ = วินยาภรณ > วินยาภรณ์ แปลว่า “เครื่องประดับคือวินัย

เมื่อใช้เป็นนามสมณศักดิ์ว่า “พระราชวินยาภรณ์” จึงมีความหมายว่า “พระราชาคณะชั้นราชผู้มีเครื่องประดับคือวินัย” หรือ “—ผู้มีวินัยเป็นเครื่องประดับ

พระราชวินยาภรณ์” อ่านว่า พฺระ-ราด-ชะ-วิ-นะ-ยา-พอน

ผู้ที่ไม่รู้คำเดิม มาเห็นคำว่า-วินยา– ก็อ่านไปทื่อๆ ว่า วิน-ยา

พระราชวินยาภรณ์” จึงเป็น พฺระ-ราด-ชะ-วิน-ยา-พอน

ฝ่ายผู้ฟัง ได้ยินเสียง -วิน-ยา- จิตก็คิดไปถึงคำที่คุ้นตาและเสียงก็คล้ายกัน นั่นคือคำว่า “วิญญาณ

วิญญาณ” ใช้เป็น “วิญญาณ์” การันต์ที่ ณ์ อ่านว่า วิน-ยา ก็มี เข้ากันได้เป็นอย่างดี

เมื่อจะเขียนคำนี้ “-วินยา-” นึกไปไม่ถึงว่ามาจากคำอะไร แต่ “วิญญาณ์” คุ้นหูคุ้นตากว่า ก็จึงเขียนเป็น “พระราชวิญญาภรณ์” ตามคำที่อ่านผิด

พระราชวินยาภรณ์ > พฺระ-ราด-ชะ-วิน-ยา-พอน > พระราชวิญญาภรณ์

กลายเป็นคนละคำคนละชื่อไป

ต่อจากนี้ก็มีผู้เข้ามาอธิบายความหมายของ “–วิญญาภรณ์” ดังที่แสดงไว้ข้างต้น

คือแทนที่จะแก้ผิดให้ถูก ก็กลายเป็นอธิบายผิดให้เป็นถูกไปเสีย

คำที่ “ผิดจนถูก” เป็นอันมากในภาษาไทยมักจะมีที่มาทำนองเดียวกันนี้

ขอย้ำว่า ชื่อ “พระราชวิญญาภรณ์” นี้เป็นคำที่เขียนผิด ไม่มีในทำเนียบสมณศักดิ์

ชื่อที่ถูกต้องคือ “พระราชวินยาภรณ์

อ่านว่า พฺระ-ราด-ชะ-วิ-นะ-ยา-พอน

ไม่ใช่ พฺระ-ราด-ชะ-วิน-ยา-พอน

ดีหรือไม่ดี:

รู้-ดีกว่าไม่รู้

ไม่รู้-ดีกว่ารู้ผิด

รู้ผิดเฉย ๆ-ดีกว่าอธิบายผิดให้เป็นถูก

อธิบายผิดให้เป็นถูก-ไม่ดีกว่าอะไรเลย

#บาลีวันละคำ (943)

17-12-57

พระราชวิญญาภรณ์

ตัวอย่างคำที่เกิดจากความรู้ผิด

คำนี้เป็นนามสมณศักดิ์ มีผู้เขียนแบบนี้และอธิบายความหมายไว้ด้วย

ความหมายที่อธิบายเป็นทำนองดังนี้:

พระราชวิญญาภรณ์” ประกอบด้วย พระราช + วิญญา + อาภรณ์

พระราช” เป็นคำขึ้นต้นสมณศักดิ์พระราชาคณะ สูงกว่าชั้นสามัญตํ่ากว่าชั้นเทพ เรียกว่า “ชั้นราช” เช่น พระราชสุธี พระราชโมลี

วิญญา” เป็นคำที่ตัดมาจาก “วิญญาณ” หมายถึง ความรับรู้, จิตใจ, ความรู้แจ้ง

อาภรณ์” แปลว่า เครื่องประดับ, บางทีก็ใช้เป็นส่วนท้ายของคําสมาส เช่น พัสตราภรณ์ = เครื่องประดับคือเสื้อผ้า สิราภรณ์ = เครื่องประดับศีรษะ คชาภรณ์ = เครื่องประดับช้าง พิมพาภรณ์ = เครื่องประดับร่างกาย ในคําว่า ถนิมพิมพาภรณ์ ธรรมาภรณ์ = มีธรรมะเป็นเครื่องประดับ

พระราช + วิญญา + อาภรณ์ = พระราชวิญญาภรณ์ จึงมีความหมายว่า พระราชาคณะชั้นราชผู้มีความรู้เป็นเครื่องประดับ

……….

จะเห็นได้ว่าเป็นคำอธิบายที่ราบรื่น น่าฟัง และน่าเชื่อทุกประการ

แต่โปรดทราบว่า ชื่อ “พระราชวิญญาภรณ์” นี้ไม่มีในทำเนียบสมณศักดิ์

ทำเนียบสมณศักดิ์พระราชาคณะชั้นราช มีชื่อ “พระราชวินยาภรณ์

คำว่า “พระราชวินยาภรณ์”ประกอบด้วย พระราช + วินย + อาภรณ์

วินย” (วิ-นะ-ยะ) คำเดียวกับที่เราใช้ว่า “วินัย” รากศัพท์คือ วิ (คำอุปสรรค = วิเศษ, แจ้ง, ต่าง) + นี (ธาตุ = นำไป) + ปัจจัย, แปลง อี (ที่ นี-ธาตุ) เป็น เอ, แปลง เอ เป็น อย

: วิ + นี > เน > นย = วินย + = วินย แปลตามศัพท์ว่า “นำไปอย่างวิเศษ” = ฝึก, อบรม, กำจัด

ฝึกให้ทำความดีเป็น

อบรมให้นิสัยดีติดตัว

กำจัดนิสัยที่ไม่ดีออกไป

อาภรณ์” บาลีเป็น “อาภรณ” (อา-พะ-ระ-นะ) แปลตามศัพท์ว่า “สิ่งอันบุคคลทรงไว้” หรือ “สิ่งอันบุคคลประดับไว้

พจนานุกรมบาลี-อังกฤษ แปล “อาภรณ” ตามศัพท์ว่า “that which is taken up or put on” (สิ่งที่ถูกหยิบขึ้นมาหรือสวมใส่)

อาภรณอาภรณ์” หมายถึง การประดับ, เครื่องประดับ, เครื่องเพชรพลอย (ornament, decoration, trinkets)

วินย + อาภรณ = วินยาภรณ > วินยาภรณ์ แปลว่า “เครื่องประดับคือวินัย

เมื่อใช้เป็นนามสมณศักดิ์ว่า “พระราชวินยาภรณ์” จึงมีความหมายว่า “พระราชาคณะชั้นราชผู้มีเครื่องประดับคือวินัย” หรือ “—ผู้มีวินัยเป็นเครื่องประดับ

พระราชวินยาภรณ์” อ่านว่า พฺระ-ราด-ชะ-วิ-นะ-ยา-พอน

ผู้ที่ไม่รู้คำเดิม มาเห็นคำว่า-วินยา– ก็อ่านไปทื่อๆ ว่า วิน-ยา

พระราชวินยาภรณ์” จึงเป็น พฺระ-ราด-ชะ-วิน-ยา-พอน

ฝ่ายผู้ฟัง ได้ยินเสียง -วิน-ยา- จิตก็คิดไปถึงคำที่คุ้นตาและเสียงก็คล้ายกัน นั่นคือคำว่า “วิญญาณ

วิญญาณ” ใช้เป็น “วิญญาณ์” การันต์ที่ ณ์ อ่านว่า วิน-ยา ก็มี เข้ากันได้เป็นอย่างดี

เมื่อจะเขียนคำนี้ “-วินยา-” นึกไปไม่ถึงว่ามาจากคำอะไร แต่ “วิญญาณ์” คุ้นหูคุ้นตากว่า ก็จึงเขียนเป็น “พระราชวิญญาภรณ์” ตามคำที่อ่านผิด

พระราชวินยาภรณ์ > พฺระ-ราด-ชะ-วิน-ยา-พอน > พระราชวิญญาภรณ์

กลายเป็นคนละคำคนละชื่อไป

ต่อจากนี้ก็มีผู้เข้ามาอธิบายความหมายของ “–วิญญาภรณ์” ดังที่แสดงไว้ข้างต้น

คือแทนที่จะแก้ผิดให้ถูก ก็กลายเป็นอธิบายผิดให้เป็นถูกไปเสีย

คำที่ “ผิดจนถูก” เป็นอันมากในภาษาไทยมักจะมีที่มาทำนองเดียวกันนี้

ขอย้ำว่า ชื่อ “พระราชวิญญาภรณ์” นี้เป็นคำที่เขียนผิด ไม่มีในทำเนียบสมณศักดิ์

ชื่อที่ถูกต้องคือ “พระราชวินยาภรณ์

อ่านว่า พฺระ-ราด-ชะ-วิ-นะ-ยา-พอน

ไม่ใช่ พฺระ-ราด-ชะ-วิน-ยา-พอน

ดีหรือไม่ดี:

รู้-ดีกว่าไม่รู้

ไม่รู้-ดีกว่ารู้ผิด

รู้ผิดเฉย ๆ-ดีกว่าอธิบายผิดให้เป็นถูก

อธิบายผิดให้เป็นถูก-ไม่ดีกว่าอะไรเลย

#บาลีวันละคำ (943)

17-12-57

ดูโพสต์ในเฟซบุ๊กของครูทองย้อย

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *