อปโลกน (บาลีวันละคำ 57)
![](https://dhamtara.com/wp-content/uploads/2021/01/00057-อปโลกน-1024x427.jpg)
อปโลกน
อ่านว่า อะ-ปะ-โล-กะ-นะ
แปลว่า การบอกเล่า, การบอกกล่าวแก่ที่ประชุมเพื่อให้รับทราบพร้อมกัน หรือขอความเห็นชอบร่วมกันในกิจบางอย่างของส่วนรวม, การแจ้งให้ทราบ, การประกาศข้อมติของส่วนรวมเพื่อให้รับทราบ, การขออนุญาต, การได้รับอนุญาต, การบอกลา
คำนี้เอามาใช้ในภาษาไทย เพี้ยนเป็น “อุปโลกน์” และออกเสียงเป็น อุ-ปะ-โหฺลก, อุบ-ปะ-โหฺลก
ความหมายก็เพี้ยนไปด้วย กลายเป็นว่า ยกกันขึ้นไป สมมุติกันเองให้เป็นนั่นเป็นนี่ เช่น อุปโลกน์ให้เป็นหัวหน้า
เมื่อมีผู้ถวายของให้เป็นสังฆทาน เช่นถวายภัตตาหาร พระสงฆ์จะทำ “อปโลกนกรรม” (อะ-ปะ-โล-กะ-นะ-กำ) เรียกสั้นๆ ว่า อุปโลกน์ คือ ประกาศแบ่งแจกอาหารให้แก่พระสงฆ์สามเณรที่อยู่พร้อมกันในที่นั้น (เพราะของที่ถวายนั้นยังเป็นของสงฆ์คือของกลางอยู่ จึงต้องประกาศแบ่งกันก่อน) แล้วที่ประชุมก็เห็นชอบด้วยการเปล่งเสียงพร้อมกันว่า “สาธุ”
กรรมวิธีนี้คนทั้งหลายมักเข้าใจผิดว่า
(1) เป็นพิธีทำให้ของที่ถวายนั้นสำเร็จเป็นสังฆทาน
(2) ถ้าไม่อุปโลกน์ก่อน เมื่อพระฉันแล้วญาติโยมไปกินเข้า จะเป็นบาปฐานกินของสงฆ์
โปรดเข้าใจให้ถูกว่า
(1) ไม่ต้องอุปโลกน์ ของที่ถวายให้สงฆ์ ก็เป็นสังฆทานไปเรียบร้อยแล้ว
(2) ถึงจะไม่อุปโลกน์ อาหารที่พระฉันแล้วญาติโยมก็กินได้โดยไม่บาปแต่ประการใด เพราะเป็นของที่ “เป็นเดน” ไปแล้ว
บาลีวันละคำ (57)
30-6-55
อปโลกน์ ๑, อุปโลกน์
[อะปะโหฺลก, อุปะโหฺลก, อุบปะโหฺลก] ก. ยกกันขึ้นไป เช่น อุปโลกน์ให้เป็นหัวหน้า. (ป. อปโลกน).
อปโลกน์ ๒
[อะปะโหฺลก] ว. ที่บอกเล่า เช่น คําอปโลกน์. (ป. อปโลกน).
อปโลกน์ (ประมวลศัพท์)
บอกเล่า, การบอกเล่า, การบอกกล่าวแก่ที่ประชุมเพื่อให้รับทราบพร้อมกัน หรือขอความเห็นชอบร่วมกัน ในกิจบางอย่างของส่วนรวม, ใช้ใน อปโลกนกรรม
อปโลกนกรรม (ประมวลศัพท์)
กรรมคือการบอกเล่า, กรรมอันทำด้วยการบอกกันในที่ประชุมสงฆ์ ไม่ต้องตั้ง ญัตติ คือคำเผดียงไม่ต้องสวด อนุสาวนา คือประกาศความปรึกษาและตกลงของสงฆ์ เช่นประกาศลงพรหมทัณฑ์ นาสนะสามเณรผู้กล่าวตู่พระพุทธเจ้า อปโลกน์แจกอาหารในโรงฉัน เป็นต้น
อปโลกน (บาลี-อังกฤษ)
permission, leave การขออนุญาต, การบอกลา
อปโลกนกมฺม proposal of a resolution, obtaining leave การแจ้งให้ทราบ, การได้รับอนุญาต
อปโลเกติ (บาลี-อังกฤษ)
1 to look ahead, to look before, to be eautious, to look after แลดู, มองดูข้างหน้า, ระมัดระวัง, ดูแล
2 to look up to, to obtain permission from, to get leave, to give notice of บอกลา, ได้รับอนุญาต, ได้รับอนุมัติ, ประกาศให้ทราบ