อภิลักขิตกาล (บาลีวันละคำ 1,311)

อภิลักขิตกาล

อ่านว่า อะ-พิ-ลัก-ขิด-ตะ-กาน

ประกอบด้วย อภิลักขิต + กาล

(๑) “อภิลักขิต

บาลีเป็น “อภิลกฺขิต” อ่านว่า อะ-พิ-ลัก-ขิ-ตะ ประกอบด้วย อภิ + ลกฺขิต

1) “อภิ” เป็นคำอุปสรรค มีความหมายว่า เหนือ, ทับ, ยิ่ง, ข้างบน (over, along over, out over, on top of) โดยอรรถรสของภาษาหมายถึง มากมาย, ใหญ่หลวง (very much, greatly)

2) “ลกฺขิต

อ่านว่า ลัก-ขิ-ตะ รากศัพท์มาจาก ลกฺขฺ (ธาตุ = ทำเครื่องหมาย, กำหนด) + อิ อาคม + ปัจจัย

: ลกฺข + อิ + = ลกฺขิต แปลตามศัพท์ว่า “อัน-กำหนดแล้ว” คือสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่ถูกกำหนดขึ้น หรือถูกทำเครื่องหมายไว้

อภิ + ลกฺขิต = อภิลกฺขิต แปลตามศัพท์ว่า “อัน-กำหนดแล้วอย่างดียิ่ง” ใช้ในความหมายว่า กำหนด, หมายไว้, เริ่ม, มีฤกษ์งามยามดี (fixed, designed, inaugurated, marked by auspices)

(๒) “กาล

บาลีอ่านว่า กา-ละ รากศัพท์มาจาก กลฺ (ธาตุ = นับ, คำนวณ, สิ้นไป) + ปัจจัย, ลบ , “ทีฆะต้นธาตุ” : กลฺ > กาล

: กลฺ + = กลณ > กล > กาล แปลตามศัพท์ว่า “เครื่องนับประมาณอายุเป็นต้น” “ถูกนับว่าล่วงไปเท่านี้แล้ว” “ยังอายุของเหล่าสัตว์ให้สิ้นไป” หมายถึง เวลา, คราว, ครั้ง, หน (time)

กาล” ที่หมายถึง “เวลา” ในภาษาบาลียังใช้ในความหมายที่ชี้ชัดอีกด้วย คือ –

(1) เวลาที่กำหนดไว้, เวลานัดหมาย, เวลาตายตัว (appointed time, date, fixed time)

(2) เวลาที่เหมาะสม, เวลาที่สมควร, เวลาที่ดี, โอกาส (suitable time, proper time, good time, opportunity)

อภิลกฺขิต + กาล = อภิลกฺขิตกาล แปลตามศัพท์ว่า “เวลาที่กำหนดไว้เป็นอย่างดี

อภิลกฺขิตกาล” ในภาษาไทยเขียน “อภิลักขิตกาล

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 บอกไว้ว่า –

อภิลักขิตกาล : (คำนาม) เวลาที่กําหนดไว้, วันกําหนด, (มักนิยมใช้แก่วันทําบุญคล้ายวันเกิดหรือวันทําพิธีประจําปี).”

ความเข้าใจ :

อภิลักขิตกาล” = เวลาที่กําหนดไว้ มีความหมาย 2 นัย คือ :

(1) วันเวลาที่สังคมส่วนรวมรับรู้ร่วมกันมาก่อนแล้วโดยไม่ต้องบอกกล่าว เช่น วันขึ้นปีใหม่ วันสงกรานต์ วันสำคัญทางศาสนา เช่นวันวิสาขบูชา วันเข้าพรรษา เป็นต้น

(2) วันเวลาที่กำหนดขึ้นเฉพาะครั้งคราวเพื่อทำกิจอย่างใดอย่างหนึ่งซึ่งต้องบอกกล่าวให้รู้ล่วงหน้า เช่น วันทำบุญขึ้นบ้านใหม่ วันทำพิธีมงคลสมรส เป็นต้น

: บุญ ทำได้บ่อยๆ

: ไม่ต้องรอคอยอภิลักขิตกาล

31-12-58

ดูโพสต์ในเฟซบุ๊กของครูทองย้อย

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *