อนาวิล (บาลีวันละคำ 2,596)

อนาวิล

อย่าเอาแค่คำเพราะ

แต่ควรเจาะให้ถึงความหมาย

อ่านแบบคำไทยว่า อะ-นา-วิน

อนาวิล” เป็นรูปคำบาลี อ่านว่า อะ-นา-วิ-ละ รากศัพท์มาจาก + อาวิล

(๑) “” บาลีอ่านว่า นะ เป็นศัพท์จำพวกนิบาต แปลว่า ไม่, ไม่ใช่ (no, not)

” เมื่อไปประสมกับคำอื่น มีกฎดังนี้ –

(1) ถ้าคำหลังขึ้นต้นด้วยพยัญชนะ ให้แปลง เป็น (อะ)

(2) ถ้าคำหลังขึ้นต้นด้วยสระ คือ อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ ให้แปลง เป็น อน (อะ-นะ)

ในที่นี้ “อาวิล” ขึ้นต้นด้วยสระ คือ อา– จึงแปลง เป็น อน

(๒) “อาวิล

บาลีอ่านว่า อา-วิ-ละ รากศัพท์มาจาก (ไม่, ไม่ใช่) + วิลฺ (ธาตุ = แตก, แยก) + ปัจจัย, ลบ , แปลง เป็น อะ แล้วทีฆะ อะ เป็น อา

: + วิลฺ = นวิลฺ + = นวิลณ > นวิล > อวิล > อาวิล (คุณศัพท์) แปลตามศัพท์ว่า “ภาวะที่ไม่แตก” (คือไม่มีช่องให้มองผ่านได้) หมายถึง ขุ่น, มัว

พจนานุกรมบาลี-อังกฤษ แปล “อาวิล” ว่า stirred up, agitated, disturbed, stained, soiled, dirty (ก่อกวน, เร้า, แหย่, รังควาน, แปดเปื้อน, เสีย, สกปรก)

+ อาวิล แปลง เป็น อน = อนาวิล แปลว่า “ไม่ขุ่นมัว” หมายถึง ไม่ถูกรบกวน, ไม่มัวหมอง, สะอาด, บริสุทธิ์, ราบรื่น (undisturbed, unstained, clean, pure, serene)

อภิปราย :

ในภาษาไทย “อนาวิล” อ่านว่า อะ-นา-วิน มีผู้นิยมเอามาตั้งชื่อกันมาก เพราะรูปคำก็งาม นาม-คือเสียง-ก็เพราะ

ทั้ง “อาวิล” และ “อนาวิล” ยังไม่ได้เก็บไว้ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554

ในบาลี คำว่า “อนาวิล” เป็นคำบรรยายสรรพคุณของสิ่งที่สว่างไสวใสสะอาด เช่นน้ำที่ใสสะอาดจนมองเห็นกุ้งหอยปูปลาที่อยู่ในน้ำ

ในทางธรรม คำว่า “อนาวิล” เป็นคุณนามแสดงลักษณะของพระอริยบุคคล ดังพระพุทธพจน์ที่ตรัสไว้ว่า –

…………..

สพฺพตฺถ  อุเปกฺขโก  สตีมา

น  โส  หึสติ  กญฺจิ  สพฺพโลเก

ติณฺโณ  สมโณ  อนาวิโล

อุสฺสทา  ยสฺส  น  สนฺติ  โสรโต  โส.

ที่มา: สภิยสูตร สุตตนิบาต พระไตรปิฎกเล่ม 25 ข้อ 366 หน้า 429

แปลว่า –

ผู้ใดมีสติ รู้ทันในสรรพารมณ์

ไม่ทำให้ใครทุกข์ระทมในสรรพโลก

ข้ามโอฆสงสาร ดวงมานสงบไม่มัวหมอง

ไม่เฟื่องฟุ้งฟูฟ่องไปด้วยกิเลสพิษ

ผู้นั้นบัณฑิตเรียกว่าผู้สงบงาม

…………..

ดังนั้น ผู้ใดได้นามว่า “อนาวิล” อันเป็นมงคล

ผู้นั้นพึงประพฤติตนให้สะอาด สว่าง และสงบ

ก็จะประสบแต่บรมสุขทุกทิพาราตรีกาลแล

…………..

ดูก่อนภราดา!

: ชื่อดีเป็นมงคลไปแล้วครึ่งหนึ่ง

: แต่ยังมีโอกาสเป็นอัปมงคลอีกครึ่งหนึ่ง

#บาลีวันละคำ (2,596)

22-7-62

ดูโพสต์ในเฟซบุ๊กของครูทองย้อย

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น