บาลีวันละคำ

กรรมการ
(บาลีไทย)
อ่านว่า กำ-มะ-กาน
เทียบบาลีเป็น “กมฺมการ” อ่านว่า กำ-มะ-กา-ระ
ประกอบด้วย กมฺม + การ
“กรรม” บาลีเป็น “กมฺม” สันสกฤตเป็น “กรฺม” ไทยเขียนอิงสันสกฤตเป็น “กรรม”
“กรรม” ในแง่ภาษา
1- รากศัพท์คือ กรฺ (ธาตุ = กระทำ) + รมฺม (รำ-มะ, ปัจจัย)
2- ลบ รฺ ที่สุดธาตุ : กรฺ = ก- และ ร ที่ปัจจัย : รมฺม = -มฺม
3- กร > ก + รมฺม > มฺม : ก + มฺม = กมฺม
4- แปลตามศัพท์ว่า “การกระทำ” “สิ่งที่ทำ” นิยมพูดทับศัพท์ว่า “กรรม”
“กรรม” ในแง่ความหมาย
1- การกระทำทั้งปวง เรียกว่า กรรม
2- การถูกทำ, สิ่งที่ถูกทำ, ผลของการกระทำ ก็เรียกว่า กรรม
3- การทำกิจการงาน, การประกอบอาชีพ ก็เรียกว่า กรรม
4- พิธีกรรม, พิธีการต่างๆ ก็เรียกว่า กรรม

ปฏิรูป [2]
บาลีไทย
ภาษาไทยอ่านว่า ปะ-ติ-รูบ
บาลีอ่านว่า ปะ-ติ-รู-ปะ
“ปฏิรูป” < ปฏิ + รูป แปลตามศัพท์ว่า “รูป การกระทำหรือสิ่งใดๆ ก็ตาม) ที่ยอมรับได้” “รูปที่เหมาะ” ในภาษาบาลีมีความหมาย 2 อย่าง คือ - (1) พอเหมาะ, สมควร, เหมาะสม, เหมาะเจาะ, เป็นไปได้ (fit, proper, suitable, befitting, seeming) (2) เทียม, ปลอม, ไม่แท้, คล้าย, เหมือน (like, resembling, disguised as, in the appearance of, having the form) ความหมายนี้บาลีมักใช้เป็น “ปฏิรูปก” (ปะ-ติ-รู-ปะ-กะ) คำว่า “ปฏิรูป” ในภาษาไทย มักเข้าใจกันในความหมายว่า ปรับปรุงแก้ไขใหม่เพื่อให้เหมาะสม ซึ่งใช้เทียบกับภาษาอังกฤษว่า reform (re = ปฏิ form = รูป, reform = ปฏิรูป) พจนานุกรม สอ เสถบุตร ให้ความหมายของ reform ไว้ดังนี้ - 1. เปลี่ยนรูปใหม่, ปฏิรูป, รวบรวมใหม่ 2. กลับตัว, แก้ไข, ดัดนิสัย, ดัดแปลงแก้ไขให้ดีขึ้น

ปฏิรูป [2]
บาลีไทย

ภาษาไทยอ่านว่า ปะ-ติ-รูบ
บาลีอ่านว่า ปะ-ติ-รู-ปะ

“ปฏิรูป” < ปฏิ + รูป แปลตามศัพท์ว่า “รูป (= การกระทำหรือสิ่งใดๆ ก็ตาม) ที่ยอมรับได้” “รูปที่เหมาะ” ในภาษาบาลีมีความหมาย 2 อย่าง คือ - (1) พอเหมาะ, สมควร, เหมาะสม, เหมาะเจาะ, เป็นไปได้ (fit, proper, suitable, befitting, seeming) (2) เทียม, ปลอม, ไม่แท้, คล้าย, เหมือน (like, resembling, disguised as, in the appearance of, having the form) ความหมายนี้บาลีมักใช้เป็น “ปฏิรูปก” (ปะ-ติ-รู-ปะ-กะ) คำว่า “ปฏิรูป” ในภาษาไทย มักเข้าใจกันในความหมายว่า ปรับปรุงแก้ไขใหม่เพื่อให้เหมาะสม ซึ่งใช้เทียบกับภาษาอังกฤษว่า reform (re = ปฏิ form = รูป, reform = ปฏิรูป)

รัฐประหาร [2] พจนานุ

ปฏิวัติ [2] อ่านว่า

อัยการ บาลีว่าอย่างไ

กฎอัยการศึก บาลีว่าอ

อักษะ อ่านว่า อัก-สะ

นายกรัฐมนตรี (บาลีไท

ประทาน-ประสาท-ประสาธ